Kina menja lice gradskih bilborda: Umesto zvezda i reklama, građane dočekuju naučnici

Na velikim digitalnim ekranima u kineskim tržnim centrima i metro stanicama sve češće se pojavljuju portreti naučnika koji su promenili svet, od pionira svemirskih istraživanja do dobitnice Nobelove nagrade. Inicijativa koja je počela u pojedinim gradovima širi se širom zemlje i otvara pitanje: koga društvo bira za svoje uzore?

Zamislite da prolazite kroz prometnu metro stanicu ili tržni centar i, umesto reklame za novi telefon, modni brend ili poznatu filmsku zvezdu, ugledate portret naučnika čiji je rad pomogao da se spasu milioni života ili promeni budućnost čitave zemlje.

Upravo takvi prizori poslednjih meseci privlače pažnju u Kini. Na pojedinim velikim reklamnim ekranima i bilbordima, koji su obično rezervisani za komercijalne kampanje, pojavljuju se lica istaknutih naučnika, uz njihova imena i objašnjenja njihovog doprinosa nauci i društvu. Inicijativa je počela tokom avgusta 2026. godine u provinciji Šandong, a potom se proširila na druge delove zemlje.

Ono što ovaj potez čini zanimljivim nije samo izbor ljudi čiji se portreti prikazuju već i mesto na kojem se pojavljuju. Naučnici izlaze iz udžbenika, dokumentarnih filmova i akademskih institucija i dolaze na ekrane koje svakodnevno gledaju hiljade ljudi.

U društvu u kojem su javni prostor i pažnja publike često posvećeni poznatim ličnostima, njihovim životima i proizvodima koje reklamiraju, Kina na ovaj način šalje drugačiju poruku: naučni doprinos takođe zaslužuje da bude vidljiv, prepoznat i slavljen.

Ko su naučnici čija se lica pojavljuju na velikim ekranima?

Među naučnicima koji su dobili ovakav javni prostor nalaze se ljudi čiji su rad i otkrića ostavili dubok trag u svemirskim istraživanjima, medicini, poljoprivredi i nuklearnoj fizici.

Ćen Sjuesen – čovek koji je pomogao da Kina stigne do svemira

Jedan od ključnih ljudi u razvoju kineskog raketnog i svemirskog programa, Ćen Sjuesen školovao se u Sjedinjenim Američkim Državama, gde je radio na raketnoj tehnici, a 1955. godine vratio se u Kinu. Njegov životni put povezuje naučna dostignuća, međunarodnu politiku i razvoj kineskih svemirskih ambicija.

Deng Đijaksijen – fizičar iza kineskog nuklearnog programa

Deng Đijaksijen imao je ključnu ulogu u razvoju kineskog nuklearnog oružja. Godine 1958. prihvatio je zadatak da radi na tom programu, a naredne decenije proveo je radeći u tajnosti. U Kini se njegov primer predstavlja kao simbol naučnog rada u službi nacionalnih ciljeva.

Juan Longping – naučnik koji je pomogao da se proizvede više hrane

Poznat kao „otac hibridnog pirinča“, Juan Longping posvetio je karijeru razvoju sorti koje omogućavaju veće prinose. Njegov rad imao je veliki značaj za poljoprivredu i prehrambenu sigurnost, posebno u zemlji sa velikim brojem stanovnika.

Tu Juju – istraživačica čiji je rad pomogao u lečenju malarije

Tu Juju je 2015. godine dobila Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu za otkrića u vezi sa novom terapijom protiv malarije. Njen rad pokazuje kako naučno istraživanje može da ima neposredan značaj za zdravlje ljudi širom sveta.

Nan Rendong – astronom iza jednog od najvećih radio-teleskopa

Nan Rendong bio je vodeća figura u razvoju kineskog radio-teleskopa FAST, jednog od najvećih i najosetljivijih radio-teleskopa na svetu. Njegovo prisustvo na velikim gradskim ekranima podseća da naučni napredak ne nastaje samo kroz velika otkrića već i kroz dugogodišnju izgradnju istraživačke infrastrukture.

Kako je sve počelo?

Prema izveštajima kineskih medija, inicijativa je počela u avgustu 2026. godine u provinciji Šandong, uključujući gradove Heze i Cibo. Potom su se slični prikazi pojavili i u drugim sredinama, među kojima su Džengdžou, Hefej, Hangdžou i Čungćing. Naučnici su osvanuli na ekranima u metro stanicama, tržnim centrima i drugim prometnim gradskim prostorima.

Važno je, međutim, napraviti jednu razliku: prema dostupnim izveštajima, nije reč o jednoj nacionalnoj naredbi kojom je svim gradovima naloženo da uklone reklame i zamene ih portretima naučnika. U pitanju je niz lokalnih inicijativa u kojima su pojedini upravljači tržnih centara i drugi vlasnici reklamnog prostora odlučili da svoje najvidljivije površine ustupe ovakvim porukama.

Upravo to čini ovu pojavu zanimljivom. Reklamni prostor ima jasnu tržišnu vrednost: svaki ekran na prometnoj lokaciji predstavlja priliku da se proda proizvod ili izgradi prepoznatljivost brenda. Kada se taj prostor ustupi naučnicima, komercijalna poruka ustupa mesto poruci od javnog značaja. Na pojedinim plakatima naučnici su predstavljeni kao ljudi koje bi društvo trebalo da prati i ceni, a ne samo kao imena iz školskih udžbenika. Cilj je da njihova dostignuća postanu vidljivija u svakodnevnom životu i da se naučni rad približi široj publici.

Nije samo pitanje nauke, već i društvenih vrednosti

Ova inicijativa ima i širi kontekst. Kina već godinama nastoji da nauku, tehnološke inovacije i razvoj domaćih istraživačkih kapaciteta postavi u središte svojih nacionalnih prioriteta. Isticanje naučnika uklapa se u nastojanje da se istraživanje predstavi ne samo kao profesionalni poziv već i kao doprinos društvu i zemlji.

Erik Bark, profesor emeritus Univerziteta nauke i tehnologije u Hongkongu, u analizi za portal ThinkChina ukazuje na to da se iza ovakvih prikaza nalazi i šira ambicija kineskog rukovodstva da promoviše određeni ideal naučnika: osobu koja povezuje stručnost, inovativnost, posvećenost i služenje zemlji.

Istovremeno, potrebno je sagledati i izazove kineskog akademskog sistema, uključujući pritisak da se objavljuje što više naučnih radova i probleme sa akademskim integritetom. Zato bilbordi nisu samo zanimljiva zamena za komercijalne reklame. Oni predstavljaju i način da se javnosti prenese poruka o tome kakav doprinos društvo treba da ceni i kakve uzore treba da nudi mlađim generacijama.

Naravno, samo na osnovu fotografija na ekranima nije moguće zaključiti da će zbog ove inicijative više mladih ljudi izabrati naučnu karijeru. Za takvu procenu bilo bi potrebno pratiti njen dugoročan uticaj na interesovanje za nauku i obrazovne izbore. Ipak, sama ideja otvara širu raspravu o tome kome pripada javni prostor i ko zaslužuje status zvezde.

Koga biramo da bude na našim bilbordima?

Možda je najzanimljiviji deo ove priče upravo pitanje koje prevazilazi granice Kine. Bilbordi, digitalni ekrani i reklame nisu samo mesta na kojima se prodaju proizvodi. Oni oblikuju i sliku o tome šta je u jednom društvu poželjno, uspešno i vredno pažnje. Kada svakodnevno gledamo lica glumaca, sportista, influensera i poslovnih ljudi, njihova dostignuća postaju vidljivija, dok rad istraživača, nastavnika i inovatora često ostaje daleko od očiju javnosti.

Kineska inicijativa pokazuje da se isti prostor može iskoristiti i drugačije. Umesto da naučnici budu poznati samo ljudima koji prate njihov rad, njihova imena i dostignuća postaju deo svakodnevnog gradskog pejzaža. To ne znači da društvu nisu potrebni zabava, komercijalne reklame ili popularna kultura. Ali postavlja važno pitanje: da li dovoljno prostora dajemo ljudima čiji rad menja naše živote, čak i kada njihova imena nisu poznata široj javnosti?

U vremenu u kojem se uspeh često meri brojem pratilaca, pregledima i viralnim objavama, portret naučnika na velikom gradskom ekranu predstavlja podsetnik da postoje dostignuća čija se vrednost ne može izraziti popularnošću. A možda je upravo to najvažnija poruka ove inicijative: uzori ne moraju da budu samo oni koje svi prepoznaju već i oni čiji rad svi osećamo.

Saznajte sve o dešavanjima u biznisu, budite u toku sa lifestyle temama. PRIJAVITE SE NA NAŠ NEWSLETTER

Izvor: BIZLife

Foto: ChatGPT