Zašto je znak za dolar slovo S? Priča je mnogo starija od Amerike
Ako ste ikada pomislili da znak $ za dolar predstavlja spoj slova U i S, niste jedini. Čak je i Ayn Rand tako tvrdila. Problem je što je znak za dolar postojao pre nego što su Sjedinjene Američke Države uopšte postale država. Njegova priča vodi do španskih kolonija, ogromnih količina srebra i jedne od najvažnijih trgovačkih valuta svog vremena.
Danas je dovoljno da vidimo znak $ i gotovo automatski pomislimo na novac, bogatstvo, cenu ili američku ekonomsku moć.
Ali zašto baš S?
Jedna od najpoznatijih teorija kaže da je znak nastao spajanjem slova U i S, odnosno početnih slova za United States. Vremenom je donji deo slova U nestao, a ostao je S kroz koji prolazi jedna ili dve vertikalne linije.
Lepa priča. Samo što verovatno nije tačna.
Postoji prilično jednostavan problem: znak $ korišćen je pre nastanka Sjedinjenih Američkih Država 1776. godine. Istorijski tragovi ga povezuju sa španskim novcem koji je vekovima kružio Amerikom.
Zvuči neverovatno: Sa samo jednim dolarom bliži ste Bezosu nego on Masku
Sve počinje sa srebrom
Vratimo se u 16. vek. Špansko carstvo tada dolazi do ogromnih količina srebra u svojim kolonijama u Južnoj i Centralnoj Americi, naročito na područjima današnjeg Meksika, Perua i Bolivije. Od tog srebra počinje masovna proizvodnja velikih srebrnih kovanica poznatih kao peso de ocho reales, odnosno „komad od osam“ (piece of eight).
Te kovanice postaju jedna od najvažnijih trgovačkih valuta svog vremena. Putuju preko Atlantika i Pacifika, završavaju u Evropi, Aziji i Severnoj Americi i koriste se u trgovini mnogo šire od granica Španskog carstva.
U britanskim kolonijama u Severnoj Americi upravo je španski peso bio toliko rasprostranjen da su ga često nazivali jednostavno Spanish dollar.
I tu počinje zanimljiva igra reči i simbola.
Kako je „Ps“ postalo „$“?
Trgovci nisu baš voleli da svaki put ispisuju celu reč pesos. Koristili su skraćenicu Ps, odnosno P sa dodatim S. Vremenom su se ova dva slova u rukopisu sve više preklapala. P je počelo da gubi svoj zaobljeni deo, dok je njegov uspravni potez ostajao preko slova S.
Rezultat? Nešto što sve više liči na današnji $.
Upravo je ovo objašnjenje koje se najčešće navodi kao poreklo znaka za dolar. I sam američki U.S. Currency Education Program navodi da je znak koji su SAD zvanično usvojile 1785. evoluirao iz španskog američkog oblika za pesos.
Drugim rečima, simbol američkog dolara nije nastao zato što je neko odlučio da spoji U + S.
Pre će biti da je američki dolar nasledio znak koji su trgovci već koristili za novac koji je vekovima cirkulisao kontinentom.
A gde se tu izgubilo „P“?
Upravo tu priča postaje zanimljiva. Zamislite trgovca iz 18. veka koji iznova zapisuje cene i iznose u poslovnoj prepisci. Skraćenice se, kao i danas, pojednostavljuju.
Ps → preklopljeno P i S → S sa jednom vertikalnom linijom → $
Nije postojao jedan trenutak u kojem je neko seo za sto i „izmislio“ znak za dolar. Simbol je najverovatnije nastao postepenom promenom načina na koji su ga ljudi pisali.
Zato ni istorija ne nudi jedan potpuno siguran odgovor.
Postoje i druge teorije, uključujući onu da znak potiče od simbola na španskim kovanicama, odnosno od motiva povezanih sa stubovima Herkula. Postoje čak i hipoteze koje ga povezuju sa oznakama kovnice u Potosiju, jednom od ključnih centara proizvodnje srebra. Ipak, teorija o skraćenici Ps ostaje najšire prihvaćeno objašnjenje.
Peni odlazi u istoriju: Gasi se proizvodnja novčića starog 232 godine
A zašto se onda novac zove „dollar“?
Tu je još jedan mali istorijski obrt. Reč dollar takođe nije izvorno američka. Njeni koreni vode do nemačke reči thaler, odnosno Joachimsthaler – srebrne kovanice koja je u 16. veku kovana u Bohemiji, na području današnje Češke, u mestu Joachimsthal. Naziv je vremenom skraćivan i menján kroz različite jezike: thaler, daler, daalder, a zatim dollar.
Dakle, ime američke valute ima evropske korene, dok se njen čuveni simbol najverovatnije razvio iz španske trgovačke prakse.
Možda najzanimljivije od svega jeste to što je upravo španski srebrni novac pomogao da reč „dollar“ postane poznata u američkim kolonijama mnogo pre nego što su SAD dobile sopstveni monetarni sistem.
Amerika je samo nasledila simbol
Sjedinjene Američke Države su znak dolara zvanično usvojile 1785. godine. Sedam godina kasnije, 1792, donet je Mint Act kojim je uspostavljen američki sistem kovanja novca i decimalni sistem.
Ali španski dolar nije preko noći nestao. Naprotiv, španski srebrni dolar ostao je zakonsko sredstvo plaćanja u SAD sve do 1857. godine.
To znači da je američka valuta u svojim počecima praktično stajala na temeljima novca koji je nastao mnogo pre nje. I zato je možda najzanimljivija činjenica u celoj priči upravo ova:
Znak koji danas gotovo svuda prepoznajemo kao simbol američkog novca verovatno je stariji od same Amerike.
Od trgovačke skraćenice do simbola bogatstva
Danas je $ mnogo više od oznake valute. Koristi se za američki dolar, ali i u različitim varijantama za druge valute koje nose naziv dolar, a sličan znak koristi se i za neke druge valute i pesose.
Vremenom je postao globalni vizuelni sinonim za novac. Kada vidimo $, ne razmišljamo o španskim trgovcima iz 18. veka, srebru iz Bolivije ili kovanicama koje su putovale između kontinenata. Vidimo cenu. Vidimo profit. Vidimo kapital.
A možda je baš u tome najbolja ironija ove priče: jedan od najpoznatijih simbola američkog kapitalizma zapravo je proizvod mnogo starijeg, međunarodnog sveta trgovine.
Nije nastao kao skraćenica za United States. Nije čak ni počeo kao simbol američkog dolara. Po svoj prilici, počeo je kao nešto mnogo manje glamurozno: trgovačka skraćenica za španski peso.
Saznajte sve o dešavanjima u biznisu, budite u toku sa lifestyle temama. PRIJAVITE SE NA NAŠ NEWSLETTER
Izvor: BIZLife
Foto: Magnific/diloka107
